بیانیه سیدمحمد خاتمی درباره اعتراضات اخیر
سید محمد خاتمی در پی ناآرامی های دی ماه ۱۴۰۴ در بیانیه ای گفت: ورود خشونت عریان، صحنه پذیرفتن رسمی حقّ اعتراض ملت را به سرعت عوض کرد. عدم درس آموزی از حوادث گذشته مایه تأسف فراوان است و دور از انصاف است رفتار مدنی دولت را در روزهای اول اعتراض های مردمی نادیده بگیریم.
درپی بروز ناآرامیهای اخیر در کشور، حجتالاسلام و المسلمین سیدمحمد خاتمی بیانیهای را صادر کرد.
متن کامل این بیانیه در پی میآید:
به نام خدا
آنچه این روزها در میهن عزیزمان ایران میگذرد، به غایت دردآور و نگرانکننده است.
اینک اندوه از دست رفتن جانهای گرانسنگ و جراحتهای جانگذار فرزندان این مرزوبوم، بر رنج حاصل از رشد فزایندهی فقر و تبعیض و فساد و ناکارآمدی و درماندگی در زندگی و تنگتر شدن روزنه امید به آینده، افزوده است.
در جریان حوادث اخیر ورود خشونت عریان، صحنه ای را که میبایست و میتوانست آغاز مبارکی برای پذیرفتن رسمی حقّ اعتراض ملت و احترام به شهروندان و حرمت نهادن به نقد حکومت و گسترش گفتوگو برای بهبود امور کشور باشد، به سرعت عوض کرد.
دور از انصاف است اگر رفتار مدنی دور از خشونت دولت جناب پزشکیان با مردم را در روزهای نخستین اعتراضهای مردمی نادیده بگیریم؛ اما متأسفانه در رخدادهای پس از آن خشونت و تخریب نقاط مختلفی از میهن را فرا گرفت.
اینک در میان جانهای عزیز از دست رفته و انبوه عظیم شهروندان معترض و مستأصل، شاهد بروز فجیع ترین و خشن ترین صحنه های انسان کشی، سوزاندن و قتل فجیع انسان ها، خصومت آفرینی و آتش زدن و ویران کردن مکانهای مذهبی و عمومی و امکانات ملی و مردمی شدهایم. این همه، حکایت از حرکتی سازمان یافته و حضور گروههای آموزش دیده و مجهز برای بهرهگیری سوء از اعتراض به حق مردم و نگرانیها و نارضایتیهای انباشته شده قشرهای مختلف مردم به ویژه جوانان عزیز، به نفع مقاصد سیاسی خاص دارد. و شگفتا که دستگاههای امنیتی به رغم اعمال حساسیتهای فراوان در همه سطوح سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، چگونه از ورود امکانات نظامی، ارتباطی و نیز افراد و جریانهای مخرب غافل ماندند!
باری جریان سازمان یافته این حوادث، گرچه سربازان خود را عمدتاً از میان فرزندان این مرزوبوم گرفته است، ولی با وجود اظهارات صریح مقامات اسرائیلی و حمایت آشکار آمریکا و تهدید به دخالت مستقیم در وضع امروز و آینده کشور، تردیدی در شکل گیری یک توطئه بزرگ برنامه ریزی شده علیه همبستگی ملی و یکپارچگی ایران به جا نمیگذارد.
داستان هرچه باشد نتیجهای جز وارد کردن کشور به ورطهای انباشته از خشونت و نفرت و اقدامات کور و اتلاف منابع انسانی و ملی ندارد. نباید گذاشت که این جامعه و ارزشهای آن دو قطبی شود تا بدخواهان ملک و ملت بتوانند از شکافها، تناقضات و حتی تفاوت ها و اختلافات سوء استفاده کنند و ایران را به سوی رویاروییها و درگیریهای خسارتبار سوق دهند.
آنچه مایه تأسف فراوان است، عدم درسآموزی از حوادث گذشته و فهم خواستهها و نارضایتیهای مردم و از دست دادن فرصتهای اصلاح و تغییر از سوی حاکمیت است. اکنون فرصتها کوتاهتر، و بیپاسخ گذاشتن مطالبات اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و انواع نارضایتیها خطرناکتر است. اشتباه نشود که نه گفتن مردم به بیگانه و دلبستگی آنان به استقلال و تمامیت ارضی به معنی رضایتشان از وضع موجود و رویکردهای غالب نیست و اکثریت مردم از وضعیت امروز ناراضی و از آینده کشور نگران اند.
دستهائی در کار است تا چنین وانمود کند که همه چیز خوب است و اشکال از دولت است و مشکلات از آنجا ناشی می شود. البته می توان به دولت دکتر پزشکیان نقد داشت که چرا نسبت به وعده های اندکی که داده اند و مورد استقبال مردم قرار گرفته است پافشاری ندارد و چرا با وجود تفاهم موجود، دیگر مسئولان را قانع به پاسخگویی به مردم و لااقل حمایت عملی از تحقق وعده ها نمی کند. یا اینکه آیا دستگاه مدیریت اجرائی برای برنامهریزی و انجام مأموریت های خطیر توانا هست یا خیر؟! ولی همه باید بدانیم و می دانیم که علاوه بر تحریم و فشارهای بیرونی آنچه وضع کنونی کشور را بد کرده است، بسیاری از سیاست ها و رویکردهای جاری و اشکالات نهادی و ساختاری است که وجود دارد و نارضایتی ها و اعتراض ها را مزمن و فزاینده کرده است. همواره از مردم دم زده میشود، ولی اهتمام به خواست مردم و حقوق آنان و تأمین زندگی مناسب و امن برای آنان به گونهای که باید و شاید وجود ندارد.
اکنون ایران و ایرانیان عزیز نه تنها در تنگنا بلکه در وضعیت بحرانی و خطیری قرار گرفتهاند. بحرانی در هم تنیده که ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، بینالمللی و امنیتی پیدا کرده است. امروز اعتماد و همبستگی مردم و حکومت و امید به بهبود و اصلاح امور، با اصرار بر تداوم و بازسازی رویکردها و رویه های غلط گذشته و از دست دادن فرصتهای کمهزینه تغییر به سوی به فرسایش و شکنندگی رفته است.
بازگشت به جمهوریت فراموش شده و اسلامیتی که جمهوریت را با همه ابعاد و لوازم آن میپذیرد، و توسعه توأم با عدالت را محور و مدار سیاست خارجی و داخلی میداند، و منافع ملی مردم و عزت آنان را رویکرد اساسی خود قرار میدهد، کم هزینهترین و پرفایدهترین راه برای برون رفت از وضعیت نگران کننده کنونی است. و این امر مستلزم تغییرات ساختاری، نهادی و رویکردی در نظام حکمرانی و به رسمیت شناختن حقوق اساسی ملت خواهد بود. در این صورت است که توطئه بدخواهان بیرونی و درونی نقش بر آب خواهد شد، دردها و درماندگی مردم رو به درمان خواهد رفت و شاهد افزایش روز افزون رضایت و اعتماد و مشارکت مردم که بنیاد اقتدار و عزت و عظمت کشور است، خواهیم بود.
در این روزهای تلخ همدرد و شریک غم ها و نگرانیهای همه مردم باشیم، خطاهای معرفتی و سیاسی در اداره کشور را به درستی بشناسیم و اصلاح کنیم. خشونت را از ذهنها و زبانها بزداییم و عمیقا و عملا به آینده ایران یکپارچه و توانمند بیاندیشیم.
سید محمد خاتمی، پنجشنبه ۲۵ دی ماه ۱۴۰۴
