هشدار آژانس درباره احتمال انحراف مواد هسته‌ای ایران؛ محل یک تأسیسات مهم اصفهان همچنان نامشخص است
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارشی محرمانه اعلام کرد به دلیل فقدان همکاری ایران، نمی‌تواند تأیید کند که مواد هسته‌ای این کشور از فعالیت‌های صلح‌آمیز منحرف نشده‌اند. این نهاد همچنین درباره یک تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در اصفهان که تاکنون امکان بازرسی از آن را نداشته، ابراز نگرانی کرد و خواستار بازگشت فوری بازرسان به تأسیسات کلیدی و تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران شد.
به گزارش واحد بین‌الملل خبرهای فوری‌مهم، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) در گزارشی محرمانه درباره برنامه هسته‌ای ایران اعلام کرد که به دلیل فقدان همکاری تهران، قادر نیست تأیید کند هیچ‌گونه انحراف مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران صورت نگرفته است.
در این گزارش که روز جمعه در اختیار رسانه‌ها قرار گرفت، آژانس همچنین از افزایش نگرانی‌ها درباره یک تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در اصفهان خبر داد؛ مرکزی که ایران سال گذشته وجود آن را به این نهاد اطلاع داده، اما تاکنون اجازه بازرسی از آن را صادر نکرده است.
آژانس در گزارش خود اعلام کرد:
«قادر نیست به این نتیجه برسد که هیچ‌گونه انحراف مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز در ایران صورت نگرفته است.»
این نهاد تأکید کرده است که فقدان اطلاعات و دسترسی به تأسیسات و مواد هسته‌ای ایران، نگرانی‌های جدی درباره اشاعه هسته‌ای ایجاد کرده که «باید با نهایت فوریت برطرف شود».
درخواست آژانس برای بازگشت بازرسان به تأسیسات هسته‌ای ایران
ایران تاکنون اجازه نداده است بازرسان آژانس به تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده در جریان عملیات نظامی ۱۲روزه اسرائیل و آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ بازگردند.
این حملات تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم ایران، به‌عنوان بخش اصلی برنامه هسته‌ای این کشور، را نابود کرد یا به‌شدت آسیب زد.
در جنگ اخیر که ۲۸ فوریه آغاز شد نیز تأسیسات هسته‌ای هدف حمله قرار گرفته‌اند و آژانس بارها خواستار دسترسی به این مراکز شده است.
در گزارش آژانس آمده است:
«مدیرکل از ایران می‌خواهد اقدامات فنی و تدریجی را مدنظر قرار دهد که از طریق آن‌ها شرایط لازم برای بازگشت بازرسان آژانس به ایران فراهم شود.»
آژانس همچنین اذعان کرده است که حملات نظامی به تأسیسات و سایت‌های هسته‌ای ایران، وضعیتی بی‌سابقه ایجاد کرده است.
با این حال، این نهاد تأکید کرده که فقدان همکاری ایران، نگرانی‌های جدی درباره اشاعه هسته‌ای ایجاد کرده است.
ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل
شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ماه سپتامبر پرونده ایران را به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد.
این اقدام نخستین بار در ۲۰ سال گذشته بود که ایران به دلیل پایبند نبودن به تعهدات گزارش‌دهی هسته‌ای خود به عالی‌ترین نهاد امنیتی سازمان ملل ارجاع می‌شد.
سرنوشت ذخایر ۴۴۰ کیلوگرمی اورانیوم غنی‌شده ایران
آژانس پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵ برآورد کرده بود که ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد.
این سطح غنی‌سازی به غنای ۹۰ درصدی مورد نیاز برای ساخت بمب هسته‌ای نزدیک است و به‌مراتب بالاتر از سقف ۳.۶۷ درصدی تعیین‌شده در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ با ایران است؛ توافقی که اکنون دیگر اعتبار اجرایی ندارد.
از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون، وضعیت و محل نگهداری ذخایر هسته‌ای ایران همچنان نامشخص مانده است.
ایران همواره تلاش برای ساخت بمب هسته‌ای را رد کرده است. با این حال، در گزارش مورد اشاره تأکید شده که اورانیوم با چنین سطح بالایی از غنی‌سازی هیچ کاربرد صلح‌آمیزی ندارد.
محل و محتویات تأسیسات غنی‌سازی اصفهان نامشخص است
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در ماه ژوئن گفته بود که «برداشت غالب» این است که ذخایر اورانیوم ایران همچنان در همان محلی قرار دارد که پیش از ژوئن ۲۰۲۵ در آن نگهداری می‌شد؛ یعنی در نزدیکی تأسیسات غنی‌سازی سوخت اصفهان (IFEP).
آژانس قصد داشت در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ از این تأسیسات بازرسی کند، اما عملیات بمباران در همان روز آغاز شد و انجام بازرسی را غیرممکن کرد.
آژانس در گزارش جدید خود اعلام کرد:
«این نهاد از محل دقیق تأسیسات غنی‌سازی سوخت اصفهان، وضعیت آن از منظر پادمانی یا اینکه آیا این تأسیسات حاوی مواد هسته‌ای است یا خیر، اطلاعی ندارد.»
این نهاد با ابراز نگرانی از فقدان اطلاعات و دسترسی به این مرکز، تأکید کرده است که ایران باید وضعیت تأسیسات غنی‌سازی خود و همچنین ذخایر اورانیوم با غنای بالا، از جمله مواد نزدیک به سطح تسلیحاتی، را به آژانس اطلاع دهد.
آژانس همچنین خواستار بازگشت بازرسان به تأسیسات بمباران‌شده و تعیین تکلیف و حسابرسی ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران شده است.
بازرسان آژانس در ماه سپتامبر توانستند از نیروگاه هسته‌ای بوشهر بازدید کنند، اما همچنان به دیگر تأسیسات کلیدی ایران دسترسی نداشته‌اند.
شرط ایران برای ازسرگیری بازرسی‌های هسته‌ای
گزارش محرمانه آژانس جزئیات مکاتبات هفته‌های اخیر میان این نهاد و ایران را نیز تشریح کرده است.
بر اساس این گزارش، ایران به آژانس اعلام کرده است که مذاکرات درباره ازسرگیری بازرسی‌ها در شرایطی که «رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا مجموعه‌ای از تهدیدهای مستمر، صریح و علنی را برای ارتکاب اقدامات تجاوزکارانه مسلحانه بیشتر علیه ایران، به‌ویژه با هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای این کشور» مطرح می‌کند، نمی‌تواند از سر گرفته شود.
تهران همچنین اعلام کرده است که وضعیت موجود حل‌وفصل نخواهد شد، «مگر آنکه ریشه‌های اصلی شرایط کنونی مورد رسیدگی قرار گیرد و الزامات اساسی برای اجرای عادی توافق‌نامه پادمان‌ها مجدداً فراهم شود».
با این حال، ایران بار دیگر بر «تعهد راسخ خود به ازسرگیری اجرای کامل تعهدات پادمانی، به‌محض آنکه شرایط حقوقی و عملیاتی مربوطه اجازه دهد»، تأکید کرده است.
اختلاف تهران و واشنگتن بر سر پیشنهاد جایزه ۲۰ میلیون دلاری
ایران در نامه‌ای به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نگرانی خود را درباره پیشنهاد اخیر آمریکا برای پرداخت جایزه‌ای تا سقف ۲۰ میلیون دلار در ازای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران مطرح کرده است.
تهران بر اهمیت حفظ «محرمانگی» فعالیت‌های آژانس تأکید کرده و خواستار اطمینان از این موضوع شده است که اطلاعات مربوط به برنامه هسته‌ای ایران «افشا، مورد سوءاستفاده یا بهره‌برداری قرار نگیرد».
آژانس روز پنج‌شنبه در نامه‌ای به ایران اعلام کرد که پس از اطلاع تهران از پیشنهاد ۲۰ میلیون دلاری آمریکا برای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای این کشور، از تمامی اطلاعات محرمانه محافظت خواهد کرد.
ایران روز چهارشنبه به پیشنهاد پاداشی که ارتش آمریکا هفته گذشته اعلام کرده بود، اعتراض کرد و از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل خواست این پیشنهاد را محکوم کنند.
