واکنش محمد خاتمی به اظهارات روبیو؛ تأکید بر دیپلماسی و حفظ منافع ملی ایران
محمد خاتمی، رئیس‌جمهوری پیشین ایران، در بیانیه‌ای درباره تحولات جاری داخلی و بین‌المللی، ضمن انتقاد از اظهارات مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، درباره پیشینه تاریخی روابط ایران و یونان، بر ضرورت تمرکز بر منافع ملی، بهبود شرایط زندگی مردم و پیشبرد راهکارهای سیاسی برای کاهش تنش‌ها تأکید کرد. او همچنین خواستار مشارکت نخبگان سیاسی، مدنی و عموم شهروندان در دفاع از تمامیت سرزمینی و هویت تاریخی و تمدنی ایران شد.
تأکید خاتمی بر ضرورت خروج از وضعیت فرساینده بحران
محمد خاتمی در این بیانیه، شرایط کنونی ایران را یکی از پیچیده‌ترین مقاطع تاریخ کشور توصیف کرد و با اشاره به پیامدهای جنگ، تحریم‌ها و محدودیت‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، بر ضرورت توجه به مشکلات معیشتی مردم تأکید کرد.
او نوشت که در کنار تأکید بر مقاومت، باید راهکارهای سیاسی برای گشودن افق‌های تازه و کاهش تنش‌ها نیز در دستور کار قرار گیرد.
رئیس‌جمهوری پیشین ایران همچنین هشدار داد که تداوم وضعیت بحرانی و نامشخص، حتی در شرایطی که احتمال وقوع جنگ دیگری قطعی نباشد، می‌تواند جامعه را از نظر روانی و اجتماعی فرسوده کند و توان آن را برای مواجهه با بحران‌های آینده کاهش دهد.
خاتمی در ادامه، خروج از این وضعیت را نیازمند همبستگی ارکان نظام، جریان‌های سیاسی و مدنی و آحاد جامعه دانست و خواستار حمایت از دولت برای شکستن بن‌بست‌های موجود شد.
انتقاد از طرح موضوع برخورد تمدن‌های ایران و یونان
بخش دیگری از بیانیه محمد خاتمی به اظهارات اخیر مارکو روبیو در آتن درباره پیشینه تاریخی روابط ایران و یونان اختصاص دارد.
خاتمی این اظهارات را فاقد اعتبار علمی و وجاهت سیاسی دانست و معتقد بود که طرح موضوع تقابل تمدن‌های کهن می‌تواند برای توجیه سیاست‌های کنونی آمریکا و اقدامات نظامی به کار گرفته شود.
او با تأکید بر پیشینه تاریخی و فرهنگی ایران نوشت که این سرزمین در طول تاریخ، علاوه بر شکل‌دهی به مدنیت درونی خود، در تعامل با تمدن‌هایی مانند یونان نیز در عرصه‌های علم، فلسفه، فرهنگ و هنر نقش داشته است.
رئیس‌جمهوری پیشین ایران در این بخش از بیانیه، میان ملت آمریکا و سیاست‌های دولت این کشور تمایز قائل شد و بر ضرورت احترام به مردم آمریکا، در کنار نقد سیاست‌های واشنگتن، تأکید کرد.
خاتمی: صدای دولت آمریکا نماینده همه مردم این کشور نیست
خاتمی در بخش دیگری از بیانیه خود، سیاست‌های دولت آمریکا را مورد انتقاد قرار داد و مدعی شد که مداخلات، تحریم‌ها و اقدامات نظامی این کشور در دهه‌های گذشته پیامدهای گسترده‌ای برای ایران و برخی کشورهای دیگر داشته است.
او همچنین با اشاره به پیامدهای انسانی جنگ و تحریم‌ها، از کشته‌شدن کودکان، شهروندان غیرنظامی و شماری از مقام‌ها، دانشمندان و فرماندهان سخن گفت و این تحولات را در چارچوب آنچه تجاوز و نقض حقوق ملت ایران می‌خواند، ارزیابی کرد.
خاتمی در ادامه تأکید کرد که مواضع دولت آمریکا را نباید لزوماً بازتاب‌دهنده دیدگاه همه مردم و نخبگان این کشور دانست. او در مقابل، بر اهمیت گفت‌وگو، صلح، امنیت پایدار و توسعه همه‌جانبه تأکید کرد.
وی همچنین به حمایت‌های بین‌المللی از مردم غزه و انتقادها از اسرائیل اشاره کرد و این روند را نشانه‌ای از افزایش توجه افکار عمومی به پیامدهای جنگ و بحران‌های منطقه‌ای دانست.
اشاره به دیدگاه چین درباره آینده نظم جهانی
رئیس‌جمهوری پیشین ایران در بخش دیگری از بیانیه، به دیدگاه‌های مطرح‌شده از سوی رئیس‌جمهوری چین درباره مسائل جهانی اشاره کرد.
به نوشته خاتمی، توسعه و فناوری، صلح و امنیت، گفت‌وگوی تمدن‌ها و اصلاح حکمرانی جهانی، موضوعاتی به‌هم‌پیوسته‌اند و نمی‌توان آنها را جدا از یکدیگر بررسی کرد.
او با اشاره به این محورها، بر ضرورت یافتن راهکارهایی برای کاهش خطر جنگ، حفاظت از منافع و امنیت ملی و فراهم کردن زمینه توسعه پایدار ایران تأکید کرد.
دعوت خاتمی به همگرایی برای دفاع از ایران
خاتمی در بخش پایانی بیانیه خود، از صاحبان اندیشه و دانش، نخبگان سیاسی و مدنی و شهروندانی که به ایران تعلق خاطر دارند، خواست تمامیت سرزمینی، تاریخی و تمدنی کشور را در کانون دیدگاه‌ها و راهکارهای سیاسی و فکری خود قرار دهند.
او همچنین بر ضرورت انتقال این خواسته ملی به عرصه‌های گفت‌وگو در داخل و خارج از کشور تأکید کرد و نقش روایت‌های تاریخی و گفت‌وگوی سیاسی را در دفاع از ایران و ایجاد چشم‌اندازهای تازه برای آینده کشور مهم دانست.
محور اصلی بیانیه محمد خاتمی، تأکید هم‌زمان بر دفاع از منافع و امنیت ملی، توجه به مشکلات معیشتی مردم و استفاده از راهکارهای سیاسی و دیپلماتیک برای دور کردن خطر جنگ و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است.
