ترامپ در جنگ با ایران با محدودیتهای جدید و مسیر دشوار خروج روبهرو شده است
جنگ ایران و آمریکا پس از توافقی که به گفته گزارشها تنها دو هفته دوام آورد، وارد مرحلهای تازه شده است. مقامهای ایرانی، سپاه پاسداران و دولت دونالد ترامپ با اختلافها و چالشهایی روبهرو هستند و رئیسجمهور آمریکا اکنون میان تشدید عملیات نظامی، افزایش فشار اقتصادی و اعلام پیروزی و خروج از درگیری قرار گرفته است.
اختلافها پس از توافق و ادامه درگیری
به گزارش بخش بینالملل خبرهای فوری مهم روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز ادعا کرد: به نظر میرسد مقامهای ایرانی که موافق با مذاکره بودند، با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اختلافنظر داشتند. نیروهای سپاه به سوی کشتیهایی که از استفاده از مسیر دریایی تحت کنترل ایران در تنگه هرمز خودداری کرده بودند، آتش گشودند.
دونالد ترامپ در مصاحبه اخیر خود با نیویورک تایمز اعلام کرد که رهبران ایران خواهان آزاد شدن میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده خود در خارج از کشور و ازسرگیری صادرات نفت هستند. اما به نظر میرسد سپاه پاسداران بیشتر از مسائل اقتصادی، در پی نمایش قدرت و تثبیت کنترل خود است.
ترامپ اکنون با سه گزینه اصلی روبهروست: تشدید عملیات نظامی، افزایش فشارهای اقتصادی و اعلام پیروزی و خروج از درگیری. این گزینهها در هفتههای اخیر در نشستهایی با حضور معاون رئیسجمهور جیدی ونس، وزیر دفاع پیت هگست، رئیس ستاد مشترک ارتش ژنرال دن کین، دامادش جرد کوشنر و نماینده ویژهاش استیو ویتکاف مورد بحث قرار گرفتهاند.
ترامپ در جنگ با ایران گرفتار شده است
دونالد ترامپ که تصور میکرد قدرتش محدودیتی ندارد، اکنون با موانعی روبهرو شده که او را با فشارهای سیاسی و تصمیمگیری دشوار مواجه کرده است.
ترامپ در گفتوگو با نیویورک تایمز به تصمیمات خود از جمله بمباران تأسیسات هستهای ایران و اعزام نیروهای ویژه «دلتا فورس» برای ربودن نیکلاس مادورو اشاره کرده و گفته است تنها چیزی که قدرت او را محدود میکند، «اخلاق شخصی خودش» است.
با این حال، به نظر میرسد او در شرایطی قرار گرفته که راه خروج مشخصی برای جنگ پیدا نمیکند. او هنگام آغاز عملیات نظامی گسترده در ۲۸ فوریه محدودیتهای کنونی را تصور نمیکرد و پنج ماه بعد، تقریباً هیچیک از اهداف اعلامشده او، از جمله پایان سریع برنامه هستهای ایران و سرنگونی حکومت این کشور، محقق نشدهاند.
ترامپ که پیشتر معتقد بود استفاده از نیروی نظامی قاطع میتواند امکان اجرای «الگوی ونزوئلا» در ایران را فراهم کند، اکنون برای ورود دوباره به عملیات نظامی گسترده تردید دارد. ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد چنین عملیاتی در تهران احتمالاً مؤثر نخواهد بود.
او همچنین نتوانسته افزایش شدید قیمت نفت و تأثیر آن بر بازارهای سهام را مهار کند. رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز که مدتی متوقف شده بود، اکنون دوباره به حداقل رسیده است. مسیر میان دریای سرخ و خلیج عدن نیز در معرض تهدید قرار گرفته است.
در حالی که ترامپ تهدید کرده است جزیره خارک، محل اصلی صادرات نفت ایران، را تصرف خواهد کرد، او بهطور علنی گفته است که تمایلی برای اعزام نیروهای زمینی به ایران وجود ندارد.
چالشهای سیاسی و اقتصادی دولت ترامپ
به گفته افراد نزدیک به ترامپ، محدودیتها و ناکامیهای ایجادشده باعث احساس سرخوردگی او شده و بر رفتار و تصمیمهایش تأثیر گذاشته است.
تنها در هفته گذشته، وزیر انرژی ترامپ توافقی تاریخی با عربستان سعودی امضا کرد تا به این کشور در توسعه برنامه هستهای غیرنظامی کمک کند. اما کمتر از ۲۴ ساعت بعد، ترامپ این توافق را تضعیف کرد و اعلام کرد این توافق که طی ۱۸ ماه مذاکره شده بود، در صورتی که عربستان به «توافقنامههای ابراهیم» نپیوندد و اسرائیل را به رسمیت نشناسد، منتفی خواهد شد.
آرون دیوید میلر، دیپلمات پیشین آمریکایی که سالها تجربه فعالیت در خاورمیانه دارد، گفت ترامپ بار دیگر «عربستان سعودی را از خود رنجاند، بنیامین نتانیاهو را خوشحال کرد و به ایران استدلالهای محکمی داد تا بگوید معامله کردن با آمریکا کاری احمقانه است، چون در نهایت آمریکا به تعهداتش خیانت خواهد کرد.»
روز بعد، ترامپ اعلام کرد «توافق اولیه» درباره پل بینالمللی گوردیهاو به ارزش ۴.۵ میلیارد دلار، که پروژهای مشترک میان آمریکا و کانادا و به نام ستاره محبوبهاکی در دو سوی مرز نامگذاری شده است، دیگر اعتبار ندارد.
او همچنین بر مجموعهای از کالاهای وارداتی از کانادا تعرفه ۵۰ درصدی اعمال کرد؛ اقدامی که به نظر میرسید با توافق تجاری آمریکا–مکزیک–کانادا (USMCA) در تضاد باشد؛ توافقی که خود ترامپ در نخستین دوره ریاستجمهوریاش مذاکره و امضا کرده بود.
کانادا نیز آمریکاییها را از مراسم افتتاح این پل که قرار بود از روز دوشنبه به روی تردد خودروها گشوده شود، کنار گذاشت و از آنان دعوت نکرد.
اختلافها در داخل حزب جمهوریخواه
بازنویسی یا لغو توافقها از سوی ترامپ تنها به سیاست خارجی محدود نمانده و به اولویتهای داخلی حزب جمهوریخواه نیز کشیده شده است.
جمهوریخواهان در ساختمان کنگره صندلیها را برای مراسم امضای یک لایحه مهم مسکن آماده کرده بودند؛ لایحهای که یکی از معدود توافقهای دوحزبی و مورد استقبال کاخ سفید بود. اما ترامپ از امضای آن خودداری کرد.
او اعلام کرد تنها اولویتش تصویب قانون SAVE America است؛ طرحی که هدف آن تغییر قوانین انتخابات آمریکاست، اما حتی در میان جمهوریخواهان نیز حمایت کافی برای تصویب آن وجود ندارد.
در نتیجه، مراسم امضای لایحه لغو شد. این لایحه در نهایت بدون امضای ترامپ به قانون تبدیل شد و حزب جمهوریخواه فرصت ثبت یک تصویر تبلیغاتی از تلاش خود برای آسانتر کردن خرید خانه برای آمریکاییها را از دست داد.
فشار افکار عمومی آمریکا بر ادامه جنگ
به گفته افراد نزدیک به ترامپ، همه ناکامیها و عصبانیتهای او ناشی از جنگ نیست؛ اما بخش بزرگی از این نارضایتیها به همین درگیری مربوط میشود.
بر اساس نظرسنجی مشترک واشنگتن پست و ایپسوس، تنها ۲۹ درصد آمریکاییها نحوه مدیریت این درگیری از سوی ترامپ را تأیید میکنند.
این فشار در رفتار ترامپ نیز دیده میشود؛ از یک سو وعده میدهد که برنامه هستهای ایران را «به هر قیمتی» متوقف خواهد کرد و از سوی دیگر، برخی متحدان سیاسی او در داخل آمریکا خواهان پایان یافتن جنگ هستند.
مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، هفته گذشته گفت:
«باید هرچه زودتر این ماجرا را جمع کنیم.»
این سخن بازتاب دیدگاهی است که هر روز بیشتر در میان حامیان ترامپ شنیده میشود. اما رئیسجمهور آمریکا راه روشنی برای رسیدن به این هدف ندارد.
تلاش ترامپ برای یافتن مسیر خروج
حدود یک ماه پیش، ترامپ با اعتمادبهنفس نشان میداد که راه اعلام پیروزی را پیدا کرده است.
در ۱۷ ژوئن، او در کاخ ورسای، همان مکانی که پایان رسمی جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۹ در آن به ثبت رسید، با تشریفات فراوان توافقی ۱۴ مادهای برای آتشبس را که با شتاب تنظیم شده بود، امضا کرد.
ترامپ در آن زمان گفت گروه جدیدی از رهبران «منطقیتر» در ایران واقعیت را پذیرفتهاند و اکنون بیش از هر چیز تحت تأثیر منافع اقتصادی خود قرار دارند.
او در مصاحبهای با نیویورک تایمز در ۱۴ ژوئن گفت:
«فکر میکنم دیگر به اندازه کافی آسیب دیدهاند.»
ترامپ استدلال میکرد دلیل موفقیت او در رسیدن به توافق این بود که ایران از حملهای بسیار گسترده میترسید و در نتیجه عقبنشینی کرد.
او گفت:
«ما آماده اجرای حمله بزرگ بودیم و آنها گفتند:
خواهش میکنیم این کار را نکنید؛ ما توافق میکنیم. و درست بعد از آن، توافق انجام شد.»
