تهدید علیه قطب نفتی عربستان؛ چالش تازه برای ترامپ و جمهوریخواهان
با تبدیل شدن بزرگترین مرکز فرآوری نفت جهان در عربستان به یکی از نقاط اصلی تنش، نگرانیها درباره اختلال در بازار جهانی انرژی افزایش یافته است. حملات یا تهدیدهای گروههای همسو با ایران میتواند قیمت نفت و بنزین را بالا ببرد و پیام اقتصادی ترامپ را در آستانه انتخابات میاندورهای تضعیف کند.
به گزارش بخش بینالملل خبرهای فوری مهم به نقل از الجزیره، گروه شبهنظامی حوثی یمن اعلام کرده است که تأسیسات حیاتی انرژی عربستان سعودی را هدف قرار میدهد؛ وضعیتی که میتواند قیمتهای بالای بنزین را بیش از پیش تثبیت و ماندگار کند؛ آن هم در مقطعی حساس برای جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا.
بر اساس گزارش الجزیره، هدف حوثیها تأسیسات نفتی بقیق است؛ بزرگترین مرکز فرآورش نفت خام جهان که مسئول پایدارسازی حدود ۷ درصد از نفت خام جهان است. بسیاری از اجزای حیاتی این مجموعه بهصورت سفارشی ساخته شدهاند و در کوتاهمدت جایگزینی برای آنها وجود ندارد.
هرچند محاصرهها در تنگه هرمز باعث افزایش قیمت جهانی نفت و بنزین شده است، اما تاکنون ظرفیت مازاد موجود در بازار جهانی مانع از افزایش بیشتر قیمتها شده بود.
اما به گفته توماس واریک، که در دولت نخست دونالد ترامپ بهعنوان معاون دستیار وزیر امنیت داخلی آمریکا در امور سیاستگذاری مقابله با تروریسم فعالیت میکرد و از تأسیسات بقیق نیز بازدید کرده است، بخش عمده این ظرفیت مازاد اکنون به کار گرفته شده و از کار افتادن مجموعهای مانند بقیق میتواند بهسرعت قیمت جهانی نفت خام و فرآوردههای نفتی را بهشدت افزایش دهد.
واریک گفت: «بقیق یکی از مهمترین زیرساختهای حیاتی روی کره زمین است.» او پیشتر این تأسیسات را «کانال پانامای بازارهای جهانی انرژی» توصیف کرده و افزود: «این مجموعه باید یکی از مکانهایی در جهان باشد که بیشترین توجه را از سوی مسئولان امنیتی، اقتصاددانان، مهندسان و کارشناسان فنی به خود جلب میکند.»
این اتفاق پیشتر نیز رخ داده است. حمله حوثیها به بقیق در سال ۲۰۱۹ باعث شد قیمت نفت تنها در یک شب ۲۰ درصد افزایش یابد؛ آن هم در شرایطی که جهان با یک بحران تاریخی نفت مواجه نبود. این تأسیسات ظرف حدود یک هفته به فعالیت عادی بازگشت، زیرا حساسترین بخشهای آن آسیب ندیده بود.
اما گرگ پریدی، کارشناس اختلال در بازارهای انرژی که در دولت جورج دبلیو بوش در اداره اطلاعات انرژی آمریکا فعالیت کرده بود، گفت اگر حوثیها این بار بتوانند خسارت واقعی به این تأسیسات وارد کنند، احتمالاً روند بازیابی به این سرعت نخواهد بود.
او گفت: «اگر قرار باشد تنها یک نقطه شکست بحرانی در زنجیره تولید و انتقال نفت و گاز وجود داشته باشد، آن نقطه همینجاست. اگر این تأسیسات حجم بیشتری از تولید را از مدار خارج کند، ذخایر سریعتر کاهش مییابد و همین مسئله اثر افزایش قیمتها را تشدید خواهد کرد.»
این تأسیسات بخشی از سامانه انتقالی است که امکان انتقال روزانه حدود ۷ میلیون بشکه نفت خام عربستان را بدون عبور از تنگه هرمز فراهم کرده و به کاهش آثار ناشی از اختلالات جنگ کمک کرده است.
اگر این سامانه انتقال آسیب جدی ببیند و حتی بخشی از آن از مدار خارج شود، بخش بزرگی از این ظرفیت انتقال از بین خواهد رفت و کمبود جهانی نفت را بهمراتب وخیمتر خواهد کرد.
پریدی معتقد است این هدف آنقدر حساس است که ایران تاکنون عمدتاً از حمله مستقیم به آن خودداری کرده، زیرا از کار انداختن آن میتواند پیامدهای بسیار گستردهای در پی داشته باشد.
با این حال، به نظر میرسد این محاسبه راهبردی در حال تغییر است. حوثیها اعلام کردهاند که در روزهای اخیر بخشهایی از تأسیسات بقیق را هدف قرار دادهاند و تصاویر ماهوارهای نیز ستونهای دودی را نشان میدهد که از این مجموعه به هوا برخاستهاند؛ هرچند هنوز مشخص نیست این دود ناشی از حمله بوده یا خیر.
مقامهای سعودی تنها تأیید کردهاند که «گروههای مورد حمایت ایران در عراق» تأسیسات نفتی عربستان را هدف قرار دادهاند، اما مشخص نکردهاند که آیا بقیق نیز در میان اهداف بوده است یا نه.
اگر این حملات مقدمهای برای هدف قرار دادن مستقیم بقیق باشد، در بدترین زمان ممکن برای دونالد ترامپ رخ خواهد داد؛ زمانی که او در تلاش برای مذاکره جهت پایان دادن به درگیریهاست، در حالی که نگرانی از هزینههای زندگی همچنان در صدر دغدغهها قرار دارد و اکثریت جمهوریخواهان در کنگره نیز با تهدید روبهرو است.
ترامپ روز چهارشنبه وعده داد پس از حملات اخیر به زیرساختهای انرژی عربستان و تأسیسات نظامی آمریکا، حملات علیه ایران و نیروهای نیابتی آن را تشدید کند.
او در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت: «آنها را بهشدت در هم خواهیم کوبید.»
محمد الباشا، بنیانگذار شرکت مشاوره ریسک «باشا ریپورت» در واشنگتن و کارشناس مسائل یمن، گفت اگرچه حملات حوثیها تاکنون خسارت زیادی وارد نکردهاند، اما نشان میدهند که همچنان ظرفیت قابل توجهی برای تشدید درگیریهای منطقهای وجود دارد.
به گفته او، ایران از این حملات برای ایجاد شکاف در روابط عربستان و آمریکا استفاده میکند.
او گفت: «پیام ایران به سعودیها این بوده است: "ببینید آمریکا شما را گرفتار چه وضعیتی کرده است. ما میتوانیم همه این مشکلات را برطرف کنیم؛ میتوانیم با حوثیها میانجیگری کنیم، با گروههای عراقی ارتباط برقرار کنیم و کاری کنیم همه این مشکلات از میان برداشته شوند."»
بازارهای جهانی انرژی هماکنون نیز در وضعیت نسبتاً شکنندهای قرار دارند.
این حملات تنها یک هفته پس از آن رخ داد که در پی ازسرگیری حملات آمریکا و ایران، قیمت نفت برای نخستین بار از ماه مه بهطور موقت از ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت.
ذخایر جهانی نفت اکنون تقریباً به کف مخازن رسیده است. همچنین آمریکا و دیگر کشورهایی که با استفاده از ذخایر راهبردی نفت خود بازار را تغذیه میکنند، احتمالاً دیگر برای مدت طولانی قادر به ادامه این روند نخواهند بود.
افزون بر این، از منظر سیاسی برای ترامپ، میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا بار دیگر از ۴ دلار فراتر رفته است.
حوثیها و عربستان سعودی در هفتههای اخیر حملات متقابلی علیه یکدیگر انجام دادهاند؛ وضعیتی که آتشبس غیررسمی برقرار از سال ۲۰۲۲ را در معرض خطر قرار داده است.
این درگیریها تاکنون نیز موجب اختلال نسبی در دومین گلوگاه حیاتی بازار جهانی انرژی شده و خطر ایجاد اختلال گستردهتر در زیرساختهای نفت خام منطقه را افزایش داده است.
مایکل راتنی، که در دولت جو بایدن سفیر آمریکا در عربستان سعودی بود، گفت تهدیدها علیه زیرساختهای عربستان صرفاً محدود به این کشور نیست.
او گفت: «اشتباه است اگر تصور کنیم این فقط تهدیدی علیه عربستان سعودی است. این وضعیت سطح ریسک را در کل بازار افزایش میدهد و این ریسک در قیمتها منعکس میشود؛ در نهایت نیز نتیجه آن افزایش قیمت بنزین در جایگاههای سوخت خواهد بود.»
