داستان کلیسای انجیلی مشهد که شبانه تخریب شد

در ابتدای دهه ٧٠ کشیشی به نام حسین سودمند در ایران اعدام شد. این کشیش وابسته به همین کلیسا بود.

این بنا در سال ١٣٨٤ به ثبت ملی رسید. هنگام ثبت سازمان میراث فرهنگی اطلاع دقیقی از مالک بنا نداشت. چندین بار استعلام شد اما پاسخی دریافت نشد و در نهایت بنا به عنوان یک اثر تاریخی با مالک نامشخص ثبت ملی شد.

دردهه ۹۰ ستاد اجرایی فرمان امام نسبت به این ثبت اعتراض کرد و از طریق دادگستری خراسان موفق شد بنا را از فهرست آثار ملی خارج کند. علت این اقدام نیز روشن است. زمانی که یک ملک ثبت ملی باشد امکان تصرف و انجام تغییرات در آن بسیار محدود می شود و هر اقدامی نیازمند اخذ مجوزهای متعد است .

پس از این اتفاق، میراث فرهنگی شکایت کرد و پرونده به دیوان عدالت اداری رفت. رای دیوان این بود که چون مالک با ثبت اثر موافق نیست ثبت ملی امکان پذیر نیست اما در عین حال باید ضوابط حفاظتی رعایت و بنا حفظ شود و تخریب نشود.

این وضع سالها ادامه داشت و تلاشها برای ثبت مجدد بنا نیز به نتیجه نرسید.

ابتدای امسال نماینده ستاد اجرایی فرمان امام با میراث فرهنگی تماس می گیرد و اعلام می کند که قصد انتقال یا واگذاری ملک را دارند. میراث فرهنگی نیز اعلام می کند که اصل واگذاری مانعى ندارد.

اداره اوقاف در شب چهارشنبه و در آستانه تعطیلات وارد عمل می شود و ظرف مدت کوتاهی؛ عملیات تخریب را آغاز می کند. به نظر می رسد تصور بر این بوده که در فضای تعطیلات، حساسیت و نظارت کمتری وجود خواهد داشت. نکته دیگر اینکه تمامی علائم کلیسا و هم صلیب بالای ساختمان برداشته شده بودند. ظاهرا این اقدام از سوی ستاد اجرایی فرمان امام انجام شده بود.

پس از آغاز تخریب، اعتراض‌ها شروع و در نهایت دادستانی وارد ماجرا شد. در ابتدا اجازه ورود به محل داده نمی‌شود اما بعدا امکان بازدید فراهم شد.

در حال حاضر به نظر می رسد نتیجه نهایی پرونده این باشد که ساختمانی بدون مجوز شهرداری تخریب شده و نهایتا جریمه ای مالی برای آن در نظر گرفته شود.

کلیسای دوم مشهد نیز در وضعیت مشابهی قرار دارد. شورای خلیفه گری ارامنه تهران که مسئولیت آن را بر عهده دارد این ملک را براى فورش عرضه کرده و در جستجوی خریدار است. پرونده ثبت ملی کلیسا و مدرسه ارامنه مشهد نیز تشکیل شد اما در مرحله نخست به دلیل نقص در پرونده موفق به ثبت نشد. سپس موضوع به دیوان کشیده شد و رای صادر شد که مدرسه ثبت ملی نیست. در نهایت نیز این مدرسه در سال ١٣٩٦ به فروش رسید.