جنگ به تهران کشیده میشود؟/ بیگدلی: بعد از انتخابات آمریکا احتمال درگیری وجود دارد
در پی ادامه درگیریها در منطقه و افزایش تنشهای نظامی و سیاسی، این پرسش مطرح است که آیا دامنه جنگ بار دیگر به تهران کشیده خواهد شد یا خیر. از سوی دیگر، موضوع مذاکرات هستهای، مسئله موشکی، توافق مکه، روابط ایران با کشورهای منطقه و همچنین تشدید تحریمها و فشارهای اقتصادی، از مهمترین موضوعات مورد بحث در شرایط کنونی است.
در همین زمینه، مطهره حیدری، خبرنگار گروه رسانهای خبرهای فوری مهم، در گفتوگو با دکتر علی بیگدلی، کارشناس مسائل بینالملل، به بررسی احتمال گسترش درگیریها میان ایران و آمریکا، توافق مکه و توان اقتصادی ایران برای عبور از شرایط موجود پرداخت.
این کارشناس مسائل بینالملل در پاسخ به این پرسش که «با توجه به اتفاقات رخداده طی هفتههای اخیر و ادامه درگیریها در جنوب، آیا احتمال دارد جنگ بار دیگر به تهران کشیده شود؟» گفت: در شرایط فعلی، چنین احتمالی چندان مطرح نیست؛ بهویژه با توجه به اینکه ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره قرار دارد و از سوی کنگره نیز تحت فشار است. علاوه بر این، آمریکا با مشکلاتی در زمینه کمبود تسلیحات مواجه است و به همین دلیل، بعید است در شرایط فعلی دامنه درگیری را بیش از این گسترش دهد.
بیگدلی اضافه کرد: مدتی است که از شدت درگیریها نیز کاسته شده است. حملات آمریکا تقریباً متوقف شده و در منطقه، موضوع حوثیها اهمیت بیشتری پیدا کرده است. اگرچه ممکن است خلیج فارس نیز، همانطور که ترامپ مطرح کرده، در ارتباط با ایران باشد، اما به هر صورت، از میزان تنش در این بخش نیز تا حدودی کاسته شده است. از سوی دیگر، آمریکا در آستانه انتخابات قرار دارد. اگر اشتباه نکنم، انتخابات از دوازدهم آبان آغاز میشود و طبیعی است که آمریکا نخواهد در این مقطع، هم در داخل و هم در خارج، با تنش بیشتری مواجه شود.
علی بیگدلی در ادامه تأکید کرد: ترامپ بعد از انتخابات گفته است که جنگ تمام خواهد شد؛ هرچند مشخص نیست منظور از پایان جنگ دقیقاً چیست و با چه شرایطی قرار است این اتفاق رخ دهد. از سوی دیگر، شورای عالی امنیت ملی نیز در بیانیهای مطالبات خود را مطرح کرده است. از ایران خواسته شده است که از مواضع خود درباره مذاکرات هستهای و مسئله موشکی عبور کند و درباره تحولات جنوب نیز کنترل بیشتری داشته باشد؛ به این معنا که مانع حملات اسرائیل شود. به همین دلیل، انتظارات ما تا حدودی افزایش پیدا کرده است، اما آمریکا تاکنون واکنش مشخصی به این درخواستهای ایران نشان نداده است. اگر بعد از انتخابات آمریکا، وضعیت درگیریها در همین سطح باقی بماند، همچنان احتمال وقوع درگیری وجود خواهد داشت.
این استاد دانشگاه در خصوص توافق مکه گفت: توافق مکه تاکنون چندان موفقیتآمیز نبوده است. پاکستان از قبل نیز نیروهای مسلحی در عربستان سعودی داشت و بر اساس گزارش خبرگزاریهای خارجی، تعدادی سرباز پاکستانی در مرز مشترک یمن و عربستان مستقر شدهاند، اما تاکنون اقدام مشخصی از سوی آنها مشاهده نشده است. بنابراین، این پیمان هنوز به شکل عملیاتی و مؤثر اجرا نشده و نتوانسته است موفقیت قابلتوجهی داشته باشد. در نتیجه، نباید انتظار زیادی از آن داشت. سفر محمد بن سلمان نیز نشان میدهد که عربستان به دنبال یافتن دوستان و شرکای جدید است. مصر، به هر صورت، تجربه چندین سال جنگ با اسرائیل را دارد و از نظر نیروی هوایی نیز از توانمندی قابلتوجهی برخوردار است. بنابراین، عربستان به دنبال ایجاد روابط و همکاریهای جدید است؛ چرا که از یک سو از آمریکاییها ناامید شده و از سوی دیگر، عراق نیز به درخواستها برای ورود به جنگ پاسخ مثبت نداده است. در نتیجه، عربستان به این جمعبندی رسیده که پیمان مکه نیز پیمان چندان موفقی نیست.
علی بیگدلی در پاسخ به این سؤال که «چقدر این احتمال را تأیید میکنید که ترامپ دیگر به دنبال برخورد نظامی نیست و میخواهد با جنگ و فشار اقتصادی پیش برود؟» گفت: بله، همینطور است. شاید آمریکا از لحاظ نظامی نتوانسته موفقیت زیادی به دست بیاورد و شاید موفقیت ایران بیشتر بوده که تا اینجا توانسته است خود را حفظ کند. بنابراین، آمریکا فعلاً بحث نظامی را رها کرده و به دنبال ایجاد تنگناهای اقتصادی است. در همین راستا، فشارهای اقتصادی و تحریمها در حال افزایش است.
البته اینکه ایران تا چه اندازه میتواند با توجه به مسدود شدن بنادر جنوب، از طریق مسیرهای زمینی نیازهای داخلی خود را تأمین کند، موضوع مهمی است و برای مشخص شدن میزان توانایی ایران در این زمینه، به زمان بیشتری نیاز است.
بیگدلی در پاسخ به این سؤال که «آیا با توجه به شرایط موجود، دولت میتواند از این بحران عبور کند؟» تأکید کرد: بحران بسیار گسترده است و بحران اقتصادی فشار زیادی ایجاد کرده است. با توجه به اینکه صادرات نفت ایران به صفر رسیده، عبور از این شرایط با مشکلاتی همراه خواهد بود.
وی افزود: وزیر اقتصاد ما گفته است که روابط ایران با کشورهای آسیای مرکزی و روسیه گسترش پیدا کرده است. اما در مورد چین، روابط ما تا حدودی سرد شده است و از آنجا که در آستانه سفر آقای شی جینپینگ به آمریکا نیز قرار داریم، ممکن است ترامپ در این مقطع بخواهد مسئله ایران را به شکل جدیتری دنبال کند و فشار بیشتری بر ایران وارد کند.
علی بیگدلی، کارشناس مسائل بینالملل، در پایان تأکید کرد: در حال حاضر، روابط ما با چین و برخی کشورهای دیگر نیز در شرایط خاصی قرار دارد. وزیر اقتصاد در سفر خود به روسیه گفته بود که ایران به بازارهای آسیای مرکزی و روسیه بسیار امیدوار است، اما این کشورها نمیتوانند تمام نیازهای اقتصادی و بازرگانی ایران را تأمین کنند.
