برتری علمی برای ایران، درآمد ۳ میلیارد دلاری برای ترکیه/ چرا ایران در گردشگری سلامت عقب مانده است؟
ترکیه با سرمایهگذاری هدفمند در بازاریابی، برندینگ و ارائه خدمات یکپارچه به بیماران خارجی، سالانه میلیاردها دلار از گردشگری سلامت درآمد کسب میکند؛ اما ایران با وجود برخورداری از پزشکان برجسته و خدمات درمانی باکیفیت، هنوز نتوانسته از ظرفیتهای خود برای جذب بیماران خارجی و افزایش درآمدهای ارزی بهطور کامل بهرهبرداری کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد علوم پزشکی تهران با اشاره به ظرفیتهای بالای علمی و درمانی ایران در حوزه گردشگری سلامت میگوید، فاصله ایران و ترکیه در این صنعت ناشی از کیفیت خدمات پزشکی نیست، بلکه به ضعف در بازاریابی بینالمللی، زیرساختهای پذیرش بیمار خارجی و مدیریت این بازار بازمیگردد؛ موضوعی که باعث شده ترکیه سالانه میلیاردها دلار درآمد ارزی از این بخش کسب کند.
گردشگری سلامت امروز یکی از سودآورترین بخشهای اقتصاد خدمات در جهان به شمار میرود؛ صنعتی که علاوه بر درآمدهای حاصل از درمان، موجب رونق هتلداری، حملونقل، گردشگری و ایجاد فرصتهای شغلی میشود. با این حال، مقایسه عملکرد ایران و ترکیه نشان میدهد که با وجود توان علمی بالای پزشکان ایرانی، سهم کشور از این بازار همچنان فاصله قابلتوجهی با رقیب منطقهای خود دارد.
در همین رابطه، دکتر مصطفی نوریزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد علوم پزشکی تهران در گفتوگو با مطهره حیدری، خبرنگار گروه رسانهای خبرهای فوری مهم گفت: ترکیه طی سالهای اخیر با سرمایهگذاری گسترده در حوزه برندینگ، تبلیغات بینالمللی، ایجاد واحدهای ویژه بیماران خارجی در بیمارستانها، تسهیل فرآیند سفر و ارائه خدمات چندزبانه، توانسته جایگاه خود را بهعنوان یکی از قطبهای گردشگری سلامت منطقه تثبیت کند.
وی با اشاره به آمارهای رسمی ترکیه افزود: در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶، بیش از ۳۰۲ هزار بیمار خارجی برای دریافت خدمات درمانی به این کشور مراجعه کردهاند و درآمد حاصل از این بخش به حدود ۷۶۱.۵ میلیون دلار رسیده است. همچنین درآمد سالانه ترکیه از گردشگری سلامت در سال ۲۰۲۵ حدود ۳ میلیارد دلار اعلام شده است.
این عضو هیئت علمی درباره وضعیت ایران گفت: ایران از نظر دانش پزشکی، تجربه متخصصان و کیفیت بسیاری از خدمات درمانی، ظرفیت بسیار بالایی دارد. بر اساس تجربه فعالیت علمی در هر دو کشور، میتوان گفت در بسیاری از رشتههای جراحی و درمانهای تخصصی، توانمندی پزشکان ایرانی نهتنها کمتر از ترکیه نیست، بلکه در برخی حوزهها از نظر مهارت علمی و تجربه بالاتر نیز قرار دارد.
وی ادامه داد: در حوزههایی مانند جراحی قلب، چشمپزشکی، درمان ناباروری، ارتوپدی، جراحیهای زیبایی، پیوند اعضا و سایر درمانهای تخصصی، ایران از پزشکان توانمند و شناختهشدهای برخوردار است که قابلیت جذب بیماران خارجی را دارند.
به گفته دکتر مصطفی نوریزاده تفاوت اصلی ایران و ترکیه در کیفیت درمان نیست، بلکه در نحوه مدیریت بازار گردشگری سلامت است.
وی توضیح داد: ترکیه موفق شده خدمات درمانی را به یک محصول اقتصادی تبدیل کند. بیمار خارجی تنها برای دریافت خدمات پزشکی به این کشور سفر نمیکند، بلکه مجموعهای از خدمات شامل هماهنگی سفر، اقامت، مترجم، خدمات پس از درمان و حتی برنامههای گردشگری را بهصورت یکپارچه دریافت میکند.
نوریزاده با بیان اینکه ایران هنوز نتوانسته ظرفیت علمی خود را به درآمد پایدار ارزی تبدیل کند، اظهار داشت: برآوردها نشان میدهد درآمد ایران از گردشگری سلامت طی سالهای اخیر در حد چند صد میلیون دلار بوده است؛ در حالی که ترکیه تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۳ میلیارد دلار از این صنعت درآمد رسمی کسب کرده است.
وی مهمترین دلایل این فاصله را ضعف در بازاریابی بینالمللی، بروکراسی اداری، محدودیتهای بانکی، چالشهای تأمین دارو، نبود استانداردهای یکپارچه خدمات و ضعف در نظام جذب و همراهی بیماران خارجی عنوان کرد.
مصطفی نوریزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد علوم پزشکی تهران در پایان تأکید کرد: ایران از مزیتهایی مانند هزینه پایینتر خدمات درمانی، نزدیکی فرهنگی با کشورهای منطقه و برخورداری از پزشکان برجسته بهرهمند است. اگر زیرساختهای لازم، نظام بازاریابی حرفهای و سازوکارهای تسهیلکننده برای بیماران خارجی تقویت شود، گردشگری سلامت میتواند به یکی از منابع مهم درآمد ارزی کشور تبدیل شود. مسئله امروز ایران کمبود پزشک متخصص نیست؛ بلکه چگونگی تبدیل این توان علمی به صادرات خدمات پزشکی و افزایش درآمدهای ارزی است.
