زنان افغان با راهاندازی مدارس مخفی و کسبوکارهای زیرزمینی محدودیتهای طالبان را به چالش میکشند
شماری از زنان افغانستان با وجود محدودیتهای طالبان علیه تحصیل، اشتغال و فعالیتهای اجتماعی، بهصورت مخفیانه مدارس آموزشی و کسبوکارهای کوچک راهاندازی کردهاند. آسوشیتدپرس در گزارشی از کابل، زندگی سه زن افغان را روایت کرده است که با وجود خطر بازداشت، از طریق راهاندازی مجدد سالن زیبایی، آموزش فوتبال و برگزاری کلاسهای درس مخفیانه تلاش میکنند فعالیتهای خود را ادامه دهند.
محدودیتهای طالبان و تلاش زنان برای ادامه فعالیت
گزارش اسوشتدپرس: در پس خیابانهای شلوغ کابل، زنانی زندگی میکنند که بیسروصدا محدودیتهای سختگیرانه طالبان را به چالش میکشند؛ محدودیتهایی که پس از به قدرت رسیدن این گروه در پی خروج نیروهای تحت رهبری آمریکا در اوت ۲۰۲۱ اعمال شد.
تحصیل دختران و زنان فراتر از مقطع ابتدایی ممنوع است؛ بهاستثنای آموزشهای دینی اسلامی و دورههای زبان. ورود زنان به پارکها و باشگاههای ورزشی ممنوع شده، فعالیت سالنهای زیبایی غیرقانونی اعلام شده و پوشش سختگیرانهای از سر تا پا بر آنان اعمال میشود.
اگرچه زنان میتوانند برخی مجوزهای کسبوکار را دریافت کنند، از اشتغال در بیشتر مشاغل محروم هستند.
یک فوتبالیست سابق که ممنوعیت فعالیت ورزشی رؤیاهایش را از بین برده است، گفت: «زن بودن در افغانستان جرم است.»
اجرای این مقررات بر عهده پلیس امر به معروف و نهی از منکر است؛ نهادی که زنان بهشدت از آن هراس دارند. مأموران این نهاد وابسته به وزارت امر به معروف و نهی از منکر، با روپوشهای سفید شبیه روپوش پزشکان در خیابانها گشتزنی میکنند و میتوانند زنانی را که از این مقررات سرپیچی میکنند، بازداشت کنند. برخی از زنان نیز مورد ضربوشتم قرار گرفتهاند.
محمد اسلم بدریوال، سخنگوی این وزارتخانه، در پاسخ به پرسشهای آسوشیتدپرس درباره محدودیتهای اعمالشده علیه زنان گفت این وزارتخانه برای تضمین حقوق همگان در چارچوب شریعت اسلامی «کاملاً متعهد» است.
او گفت: «خواهران ما نیز میتوانند امور اجتماعی و تجاری خود را انجام دهند، مشروط بر آنکه اصول شریعت اسلامی و قوانین جاری را بهطور کامل رعایت کنند.»
بدریوال افزود اولویت این وزارتخانه «اطمینان از امنیت کامل خواهران ما در جامعه و برخورداری آنان از تمام حقوقی است که شریعت برایشان به رسمیت شناخته است».
با وجود این محدودیتها و خطر بازداشت، برخی زنان راههایی برای ادامه فعالیتهای خود پیدا کردهاند. آسوشیتدپرس در گزارشی، زندگی پنهانی سه زن در کابل را روایت کرده که همگی به دلیل ترس از بازداشت، به شرط فاشنشدن هویتشان با این خبرگزاری گفتوگو کردهاند
راهاندازی دوباره سالن زیبایی پس از یورش طالبان
یک زن ۴۰ ساله که سالها در یکی از سالنهای زیبایی کابل کار میکرد، پس از ممنوعیت فعالیت این سالنها از سوی مقامهای طالبان، احساس کرد زندگیاش محدود و بیروح شده است.
او گفت: «آدم احساس ناامیدی میکند؛ کاملاً دلسرد میشود. در حال حاضر، در افغانستان دیگر هیچ چیزی برای شادی یا آرامش باقی نمانده است. نه سفر، نه پارک، نه مدرسه؛ مطلقاً هیچچیز.»
این زن که کار کردن را تنها امکان باقیمانده برای خود میدانست، افزود: «اما حالا حتی اجازه انجام همین کار را هم نمیدهند. انگار برای زنان افغانستان، کار کردن هم به یک جرم تبدیل شده است.»
او با وجود ممنوعیت فعالیت سالنهای زیبایی، تصمیم گرفت کسبوکار خودش را راهاندازی کند. تقاضا برای خدمات آرایشی بالا بود؛ بهویژه در مراسم عروسی که از زنان انتظار میرود با مدل مو و آرایشهای پرزرقوبرق ظاهر شوند.
این زن آپارتمانی اجاره کرد و تجهیزات مورد نیاز را خرید. بهزودی حدود ۳۰ مشتری پیدا کرد.
با توجه به اینکه همسرش نیز مانند میلیونها مرد افغان دیگر قادر به یافتن شغل نبود، درآمد این کسبوکار به منبعی حیاتی برای تأمین هزینههای خانواده تبدیل شد.
اما مقامهای طالبان سرانجام سالن مخفی او را کشف کردند. در جریان یورش مأموران، تمام تجهیزات و تقریباً همه وسایل سالن ضبط شد.
او درباره شرایط آن روزها گفت: «کاملاً ناامید شده بودم. اگر کارم، تنها چیزی که به زندگیام معنا میداد، از من گرفته شود، دیگر چه چیزی برایم باقی میماند؟ چطور باید شکم بچههایم را سیر کنم؟ چطور باید هزینههای زندگی را تأمین کنم؟ به نقطهای از استیصال مطلق رسیده بودم و با خودم فکر میکردم: "دیگر میخواهم از اینجا بروم."»
با این حال، تماسهای مشتریان ادامه داشت و او نیز باید صورتحسابهایش را پرداخت میکرد. به همین دلیل تصمیم گرفت بار دیگر فعالیت خود را آغاز کند.
او آپارتمان دیگری اجاره کرد و سالن زیباییاش را دوباره راهاندازی کرد. اکنون هفت نفر برای او کار میکنند؛ زنانی جوان که از این طریق هزینه زندگی خانوادههای خود را تأمین میکنند.
در یکی از روزهای اکتبر گذشته، سالن مملو از زنانی بود که برای آرایش و آمادهشدن در مراسم عروسی به آنجا آمده بودند. آنها روی تشکهایی که روی زمین قرار داشت دراز کشیده بودند و آرایشگران با برس، پودر آرایشی را روی گونههایشان میزدند.
فضای سالن شاد و صمیمی بود، اما ترس از شناسایی همچنان وجود داشت.
صاحب سالن گفت: «هر بار که صدای در زدن میآید، نگران میشوم که آن سوی در مأموران طالبان باشند.»

فوتبالیست سابقی که در خانه به آموزش پسران روی آورده است
زن دیگری که پیشتر فوتبالیست بود، در دوران نوجوانی تمام آرزوها و اهدافش را به فوتبال گره زده بود. او به تیم ملی فوتبال انتخاب شده بود و رؤیاهایش در آستانه تحقق قرار داشت، اما دو سال بعد، ممنوعیت ورزش زنان تمام آن رؤیاها را نابود کرد.
این زن پس از ممنوعیت فعالیت ورزشی به افسردگی شدیدی دچار شد و شش ماه را تقریباً بدون خارجشدن از اتاقش سپری کرد.
خانوادهاش نگران وضعیت او بودند و خودش نیز میدانست که باید راهی برای رهایی از این شرایط پیدا کند.
او سرانجام دوباره ورزش را آغاز کرد؛ نه در زمین فوتبال، بلکه در فضای تنگ خانهاش. همچنین به بوکس روی آورد و با تبدیل چند لاستیک قدیمی خودرو به یک کیسه بوکس ابتدایی، تمریناتش را از سر گرفت.
به گفته خودش، این فعالیتها به او کمک کرد با احساساتش کنار بیاید.
با این حال، فوتبال همچنان عشق اصلی اوست. از آنجا که دیگر نمیتواند بهصورت حرفهای فوتبال بازی کند، تصمیم گرفته دانش و مهارتهایش را به نسل جدید منتقل کند.
او گروه کوچکی از پسران جوان را در حیاط کوچک و دیوارکشیشده خانهاش آموزش میدهد.
این زن در حالی که اشک در چشمانش حلقه زده بود، گفت: «همان رؤیاها و همان شور و اشتیاقی را در آنها دیدم که خودم در دوران کودکی داشتم. تمرینکردن با آنها واقعاً حس خوبی به من میدهد. گاهی خودم را در وجود آنها میبینم.»
او با ترکیب تمرینات بوکس و مربیگری فوتبال روزهایش را سپری میکند، اما قصد دارد افغانستان را ترک کند و در کشور دیگری پناه بگیرد.
او گفت: «هیچ امیدی برای خودم در افغانستان نمیبینم.»
این زن همچنین تأکید کرد: «هیچ دری به روی ما باز نیست.»

مدرسه مخفی با ۳۰ دانشآموز دختر و پسر
سومین زن روایتشده در گزارش آسوشیتدپرس، یک دختر ۲۰ ساله است که با کمک خواهر نوجوانش، مدرسهای مخفی را در یک خانه شخصی راهاندازی کرده است.
دانشآموزان با فاصله زمانی وارد مدرسه میشوند تا توجه کسی را جلب نکنند. در مدرسه نیز فقط بهاندازهای باز میشود که آنها بتوانند وارد شوند.
درسها شامل تاریخ، علوم، جغرافیا، ریاضی، زبان و مطالعات قرآنی است؛ اما به دلیل حضور دختران نوجوان، فعالیت این مدرسه باید بهصورت مخفیانه انجام شود.
دانشآموزان مدرسه هم پسران هستند و هم دخترانی که سن برخی از آنها به ۲۰ سال میرسد.
معلمان این مدرسه، دختر ۲۰ ساله و خواهر نوجوانش، آموزش حرفهای ندیدهاند، اما تلاش میکنند دانشی را که پیش از ممنوعیت تحصیل آموختهاند، به دانشآموزان منتقل کنند.
این دختر ۲۰ ساله گفت: «شرایط کنونی افغانستان بههیچوجه مطلوب نیست. من بهتدریج دچار افسردگی شدیدتری میشدم و به همین دلیل تصمیم گرفتم این کلاس را راهاندازی کنم.»
او افزود بیش از یک سال پیش این کلاس را با هدف کمک به دختران آغاز کرد تا «به آنها امید ببخشد و امکان ادامه تحصیل را برایشان فراهم کند».
اکنون حدود ۳۰ دانشآموز در این مدرسه حضور دارند.
یکی از اتاقهای خانه به کلاس درس تبدیل شده است. دانشآموزان روی زمین و پشت میزهای پلاستیکی کوتاه مینشینند و نقاشیهای رنگارنگ دیوارهای اتاق را تزئین کردهاند.
محدودیتهای آموزشی از جمله ممنوعیتهایی هستند که بیشترین نارضایتی عمومی را در میان سیاستهای طالبان برانگیختهاند. مقامهای این گروه بارها گفتهاند که برای یافتن راهحلی در این زمینه تلاش میکنند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی دولت طالبان، در ماه اوت گفت: «درباره آن بخش از آموزش که همچنان با کاستیهایی مواجه است، تلاش میکنیم این مشکل را بهطور جامع برطرف کنیم.»
با این حال، تاکنون هیچ نشانهای از پیشرفت در این زمینه دیده نشده است.
دستیار نوجوان معلم میگوید بسیاری از دختران از برنامه تحصیلی عقب ماندهاند.
او گفت: «ما میخواستیم محیطی ایجاد کنیم که دختران بتوانند در آن درس بخوانند و برای رسیدن به اهدافشان تلاش کنند.»
با وجود این، برگزاری هر جلسه درس خطر بازداشت را برای آنها به همراه دارد.
این نوجوان درباره نگرانیهای خود گفت: «ما بهشدت از طالبان میترسیم. هراس داریم که روزی به سراغمان بیایند، ما را به نقض مقرراتشان متهم کنند، بازداشت کنند و با خود ببرند. از چنین احتمالی واقعاً وحشت داریم.»