استقرار هواپیماهای نظامی روسیه در ویتنام؛ پیام قدرت به آسیا
روسیه با استقرار دو بمبافکن راهبردی توپولف-۹۵ و دو هواپیمای سوخترسان در فرودگاه دانانگ ویتنام، توانایی خود برای اعمال قدرت در شرق آسیا را به نمایش گذاشته است؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، میتواند پیامی سیاسی و نظامی به کشورهای منطقه، بهویژه چین، در آستانه نشست رهبران آمریکا، چین و روسیه باشد.
بازگشت بمبافکنهای راهبردی روسیه به ویتنام
به گزارش واحد بینالملل خبرهای فوریمهم از رویترز؛ دو بمبافکن راهبردی توپولف-۹۵، معروف به «خرس» در طبقهبندی ناتو، به همراه دو هواپیمای سوخترسان دوربرد، روز چهارشنبه همچنان در فرودگاه دانانگ مستقر بودند. هواپیماهای نظامی روسیه روز سهشنبه، هنگام پرواز به سمت جنوب از خاور دور روسیه، نیروی هوایی تایوان و ژاپن را به حالت آمادهباش درآورده بودند.
این پروازها اندکی پیش از ورود ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به شنژن در جنوب چین برای شرکت در نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه و همزمان با گردهمایی رهبران کشورها، از جمله دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مانیل برای نشست آسهآن انجام شد.
ایان استوری، پژوهشگر امنیتی مؤسسه مطالعات جنوب شرق آسیا در سنگاپور، گفت این استقرار با هدف یادآوری توانایی مسکو برای گسترش قدرت خود به جنوب شرق آسیا، با وجود ادامه جنگ در اوکراین، انجام شده است.
به گفته استوری، آخرین استقرار شناختهشده توان هوایی راهبردی روسیه در ویتنام به سال ۲۰۱۴ بازمیگردد؛ زمانی که هانوی دسترسی ترجیحی کشتیها و هواپیماهای روسی را به پایگاه بهجامانده از دوران جنگ سرد در خلیج کامران و فرودگاه دانانگ فراهم کرد.
روسیه در آن زمان هواپیماهای سوخترسانی را در دانانگ مستقر کرده بود تا از پرواز بمبافکنهای توپولف-۹۵ در نزدیکی پایگاههای بزرگ هوایی و دریایی آمریکا در جزیره گوام پشتیبانی کند.
استوری گفت از موارد بعدی چنین استقراری اطلاعی ندارد و ممکن است این مأموریتها پس از اعتراض دولت باراک اوباما، رئیسجمهور وقت آمریکا، به هانوی متوقف شده باشند.
وابستههای نظامی میگویند بمبافکنهای توپولف-۹۵ که برخی از آنها قابلیت حمل تسلیحات هستهای دارند، گاهی برای جمعآوری اطلاعات، شناسایی و مراقبت مستقر میشوند.
نگوین ته فونگ، کارشناس امنیت ویتنام در دانشگاه نیو ساوت ولز استرالیا، گفت مسکو سال گذشته خواستار احیای توافق دسترسی شد، اما هانوی در ابتدا تمایلی به پذیرش آن نداشت. به گفته او، استقرار این هفته ظاهراً با هدف سوختگیری انجام شده و میتواند نشاندهنده تغییر رویکرد و زمینهساز استقرارهای بیشتر در آینده باشد.
وزارت خارجه ویتنام، وزارت دفاع روسیه و سفارت این کشور در هانوی به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. وزارت خارجه آمریکا نیز درباره پرواز هواپیماهای روسی در نزدیکی ژاپن و تایوان اظهارنظری نکرد.
واکنش تایوان و پیام سیاسی پروازهای روسیه
چیه چونگ، پژوهشگر مؤسسه تحقیقات دفاع ملی و امنیتی، اندیشکده وابسته به وزارت دفاع تایوان، گفت مشاهده هواپیماهای نظامی روسیه در نزدیکی تایوان سابقه داشته است. او به دو مورد پیشین در سالهای ۱۹۸۶ و ۲۰۱۰ اشاره کرد که هر دو شامل هواپیماهای توپولف-۹۵ بودند.
او گفت روسیه انتخاب کرده است این پرواز با بار سیاسی را پیش از نشست روز پنجشنبه سران آمریکا، چین و روسیه انجام دهد و افزود نمیتوان احتمال تلاش برای نمایش همکاری نزدیک پکن و مسکو را رد کرد.
چین و روسیه روابط سیاسی و نظامی نزدیکی دارند و مسکو بارها از ادعاهای ارضی پکن درباره تایوان حمایت کرده است. نیروی هوایی و نیروی دریایی چین نیز بهطور روزانه در اطراف تایوان فعالیت میکنند.
هوانگ چیوی، معاون رئیس ستاد کل نیروهای مسلح تایوان، روز چهارشنبه در تایپه گفت پروازهای روسیه «تهدیدی علیه وضع موجود صلحآمیز و باثبات در منطقه آسیا و اقیانوسیه» محسوب میشود.
«پیامی به چین»؛ محاسبات نظامی ویتنام
فونگ گفت هانوی ممکن است انگیزه دیگری نیز برای پذیرش استقرار هواپیماهای روسی داشته باشد و آن، بهرهمندی احتمالی از مزایای خرید تسلیحات نظامی است.
روسیه با فاصله زیاد، اصلیترین تأمینکننده تسلیحات ویتنام به شمار میرود. هانوی از سال ۲۰۲۲، همزمان با آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، تلاش کرده است منابع تأمین تسلیحات خود را متنوع کند. با این حال، ویتنام همچنان به قطعات روسی و پشتیبانی فنی این کشور وابسته است و مذاکرات درباره تأمین تسلیحات بیشتر نیز ادامه دارد.
به گفته فونگ، هانوی ممکن است با اجازه دادن به استقرار جدید هواپیماهای روسی، پیامی به چین نیز ارسال کرده باشد؛ بهویژه پس از آنکه پکن در اواخر سپتامبر اعلام کرد در ساخت یک فرودگاه نظامی جدید در لائوس برای آموزش نیروی هوایی این کشور مشارکت دارد.
ویتنام تاکنون بهطور علنی از اقدام چین انتقاد نکرده، اما به گفته فونگ، فعالیتها در آن منطقه را زیر نظر دارد تا اطمینان حاصل کند این مرکز آموزشی به پایگاه نظامی تبدیل نمیشود.
هانوی و پکن همچنین بر سر مناطق مورد مناقشه در دریای چین جنوبی اختلاف دارند و ویتنام اغلب روابط مستحکم خود با مسکو را وزنهای راهبردی در برابر چین تلقی کرده است.
استوری نیز گفت چراغ سبز ویتنام به بمبافکنهای روسی ممکن است با هدف «ارسال این پیام به چین باشد که روابط نظامی این کشور با روسیه همچنان مستحکم است».